Telif Hakkı Nasıl Kazanılır?

Telif Hakkı Nedir?

En basit tanımıyla, kişinin kendi emeğiyle meydana getirdiği fikri ürünler üzerinde sahiplik ilişkisi kuran ve korunması hukuken sağlanan haklardır. Yukarıda bahsedilen ürün bir resim olabileceği gibi, bir roman veya şiir de olabilir.

 

Tanımda da belirtilen sahiplik ilişkisi kavramı aslında bu hakkın niteliğini ortaya koyar. Her nasıl bir malın sahibi o mal üzerinde kullanma, yararlanma, tüketme haklarına sahipse; telif hakkı sahibi de meydana getirdiği fikri eser üzerinde benzer haklara sahip olur.

 

Telif Hakkının geçerli olduğu sürelere bakacak olursak ekseriyetle eser sahibinin yaşamı süresince ve ölümü itibariyle 50-70 yıldır. Tabii ki bu süre her ülkenin kendi mevzuatına göre değişiklik gösterecektir. Ülkemizde öngörülen süre 70 yıldır.

 

 

Telif Hakkı Nasıl Kazanılır?

 

Kural olarak telif hakkının kazanılması tescile bağlı değildir. Eserin ortaya koyulmasından itibaren hak kazanılır ve koruyucu etkisi başlamış olur. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin 27. maddesinin 2. fıkrasında telif hakkı açıkça belirlenmiştir. Bu maddeye göre herkesin yaratıcısı olduğu bilim, sanat ve edebiyat ürünlerinden doğan doğan maddi ve manevi çıkarlarının korunmasına hakkı vardır. Eserin meydana getirilmesiyle birlikte telif hakkının kazanılmasıyla birlikte tescil yoluyla telif hakkının etkisi genişletilebilir. Tescilin yapılacağı kurumlar farklılık gösterebileceği gibi ülkemizde bu işi yapan adresler: Kültür ve Turizm Bakanlığı ve noterlerdir.

 

İleri sürülebileceği çevre bakımından telif hakları mutlak hak niteliğindedirler. Hak sahibi ihlal eden herkese karşı hukuki korumadan faydalanabilir. Ancak bu mutlak her koşulda sınırsız koruma sağlamaz. Kamu menfaati, genel ahlak, kamu düzeni vb. sebepler hakkın sınırlandırılmasını gerektirebilir.

 

Eser Nedir?

 

Sahibinin emeğiyle oluşturulan, ondan izler taşıyan her türlü fikri yapıt eserdir. Bilim ve Edebiyat alanında yazılan kitaplar, bestelenen parçalar esere örnek teşkil eder. Yani bir yapıtın eser niteliğini kazanabilmesi için özgün olması, sahibinin fikri emeğiyle oluşturulması gerekir.